Tám tháng đầu năm 2026, Việt Nam nhập khẩu 47,4 tỷ USD máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng, tăng 22,1% so với cùng kỳ. Cùng lúc đó, Thông tư 56/2026/TT-BKHCN có hiệu lực từ 05/9/2026 đặt ra tiêu chí, hồ sơ và thủ tục giám định mới cho máy móc, dây chuyền đã qua sử dụng. Bài viết giúp doanh nghiệp kiểm tra lô hàng của mình trước khi ký hợp đồng mua.

MỤC LỤC

Thông tư 56/2026/TT-BKHCN áp dụng cho hàng nào?

Thông tư do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành, điều chỉnh tiêu chí, hồ sơ, trình tự nhập khẩu và hoạt động giám định đối với máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng thuộc Chương 84 và 85 của Biểu thuế. Đối tượng áp dụng gồm doanh nghiệp nhập khẩu, tổ chức giám định và cơ quan quản lý liên quan.

3 nguyên tắc quản lý

Tuân thủ quy định chung của pháp luật về nhập khẩu hàng hóa.
Không cho nhập khẩu nếu thiết bị không đáp ứng yêu cầu về an toàn, tiết kiệm năng lượng, bảo vệ môi trường.
Thiết bị nhập khẩu phải phục vụ trực tiếp hoạt động sản xuất của doanh nghiệp.

Tiêu chí về tuổi thiết bị

Máy móc, thiết bị đã qua sử dụng về cơ bản phải có tuổi không quá 10 năm. Một số thiết bị cơ khí có thể được chấp nhận đến 20 năm. Ngoài tuổi, thiết bị phải được sản xuất theo tiêu chuẩn phù hợp quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) về an toàn, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường.

Cách tính tuổi quen thuộc là từ năm sản xuất đến năm hàng về đến cửa khẩu Việt Nam. Vì vậy, một máy sản xuất năm 2016 nếu chậm chuyến sang năm 2027 có thể vượt ngưỡng — cần tính toán lịch tàu ngay từ khi đàm phán.

Thiết bị quá 10 năm tuổi có nhập được không?

Có thể. Thông tư 56/2026 dùng giới hạn tuổi như bộ lọc ban đầu và mở cơ chế xem xét riêng cho dây chuyền hoặc thiết bị quá tuổi, dựa trên các chỉ số 85% và 15% về hiệu suất và mức tiêu hao. Doanh nghiệp cần chứng minh bằng dữ liệu kỹ thuật và kết quả giám định, không chỉ bằng cam kết.

Riêng với dây chuyền công nghệ

Dây chuyền đã qua sử dụng phải đáp ứng đồng thời các tiêu chí về tiêu chuẩn kỹ thuật, hiệu suất, mức tiêu hao và công nghệ. Thiếu một tiêu chí là không đạt, nên cần làm việc với tổ chức giám định sớm, trước khi tháo dỡ dây chuyền tại nước xuất khẩu.

Chứng thư giám định và hồ sơ nhập khẩu

Ngoài bộ hồ sơ hải quan chuẩn, doanh nghiệp chuẩn bị thêm:

Chứng thư giám định do tổ chức giám định được chỉ định hoặc thừa nhận cấp, thể hiện tuổi, tình trạng và mức đáp ứng tiêu chí
Tài liệu kỹ thuật: catalogue, năm sản xuất, số serial, thông số công suất và tiêu hao
Giấy tờ bổ sung khác theo từng trường hợp

Trường hợp chưa có chứng thư giám định khi đăng ký tờ khai, doanh nghiệp cần kiểm tra điều kiện đưa hàng về bảo quản theo quy định hiện hành trước khi hàng cập cảng.

Quy trình 6 bước để lô máy cũ thông quan suôn sẻ

Thu thập năm sản xuất, serial, thông số kỹ thuật trước khi ký hợp đồng.
Xác định mã HS thuộc Chương 84/85 và các chính sách quản lý đi kèm.
Tính tuổi thiết bị theo lịch tàu dự kiến.
Đăng ký giám định với tổ chức được chỉ định.
Khai hải quan, nộp chứng thư và tài liệu kỹ thuật.
Vận chuyển, lắp đặt — với hàng siêu trường siêu trọng cần giấy phép lưu hành và phương án xếp dỡ.

Những trường hợp hay bị vướng

Tình huống	Rủi ro	Cách phòng tránh
Không xác định được năm sản xuất (mất tem nhãn)	Không chứng minh được tuổi	Yêu cầu bên bán cung cấp hồ sơ gốc, hóa đơn mua lần đầu, xác nhận của hãng
Thiết bị đã cải tạo, thay thế nhiều bộ phận	Khó đánh giá hiệu suất, tiêu chuẩn	Giám định tại nơi bán trước khi ký hợp đồng
Dây chuyền tháo rời về nhiều chuyến	Thiếu đồng bộ hồ sơ giữa các tờ khai	Lập danh mục kiện, khai thống nhất từ chuyến đầu
Linh kiện, phụ tùng đã qua sử dụng đi kèm	Có thể thuộc phạm vi điều chỉnh riêng	Kiểm tra phạm vi Chương 84, 85 và quy định về phụ tùng
Thiết bị có yêu cầu kiểm định an toàn (nồi hơi, thiết bị nâng)	Phát sinh thêm thủ tục chuyên ngành	Lên kế hoạch kiểm định trước khi đưa vào sử dụng

Chi phí cần tính khi nhập máy cũ

Giá máy và chi phí tháo dỡ, đóng kiện tại nước xuất khẩu
Cước vận chuyển quốc tế (container thường, flat rack hoặc hàng rời với kiện quá khổ)
Phí giám định
Thuế nhập khẩu và GTGT theo mã HS
Phí lưu container, lưu bãi nếu hồ sơ chưa đủ khi hàng về
Vận chuyển nội địa, cẩu hạ, lắp đặt, chạy thử

Một máy cũ giá rẻ có thể trở nên đắt nếu phải tái xuất. Nên cộng đủ chi phí và đặt câu hỏi “nếu không đạt tiêu chí thì ai chịu chi phí tái xuất?” vào hợp đồng mua bán.

Câu hỏi thường gặp

Máy móc thuộc dự án đầu tư có được miễn tiêu chí tuổi không? Quy định trước đây có cơ chế riêng cho thiết bị nằm trong danh mục của dự án đầu tư được chấp thuận. Doanh nghiệp cần đối chiếu lại với Thông tư 56/2026 cho từng dự án.

Lô hàng không đạt tiêu chí thì sao? Hàng có thể không được thông quan và phải tái xuất, phát sinh chi phí lưu kho, lưu container. Vì vậy nên kiểm tra trước khi mua.

Giám định ở nước ngoài hay ở Việt Nam? Tùy loại hàng và quy định áp dụng. Với dây chuyền công nghệ, quy định trước đây yêu cầu giám định tại nước xuất khẩu khi dây chuyền đang hoạt động; cần đối chiếu lại với Thông tư 56/2026.

Thiết bị thuộc Chương 84, 85 nhưng nhập để nghiên cứu phát triển thì sao? Một số trường hợp có tiêu chí riêng, ví dụ thiết bị phục vụ nghiên cứu, đào tạo về công nghệ số hoặc dự án chip bán dẫn theo Thông tư 30/2025/TT-BKHCN.

Mua máy cũ từ doanh nghiệp chế xuất trong nước có phải áp dụng tiêu chí không? Đây là giao dịch xuất nhập khẩu tại chỗ, có hướng dẫn riêng từ cơ quan hải quan; cần kiểm tra từng trường hợp.

NASA có hỗ trợ kiểm tra trước khi mua không? Có. Gửi thông tin máy (năm sản xuất, model, serial, hình ảnh tem nhãn) để được tư vấn sơ bộ trước khi đặt cọc.

Nhập khẩu máy móc đã qua sử dụng theo Thông tư 56/2026/TT-BKHCN